Wprowadzenie
Od połowy 2023 roku w polskim systemie prawnym wprowadzono nowe regulacje dotyczące egzekucji alimentów niewymagalnych (art. 1025 § 1 pkt 2¹ oraz 1025 § 7 k.p.c.), czyli takich świadczeń, które będą należne w przyszłości. Ich celem jest zwiększenie ochrony osób uprawnionych do alimentów oraz poprawa skuteczności działań komorników.
Czym jest egzekucja alimentów niewymagalnych
Egzekucja alimentów niewymagalnych pozwala gromadzić środki na przyszłe należności alimentacyjne już w chwili, gdy jeszcze nie stały się wymagalne. Dzięki temu osoby uprawnione mają większą pewność, że otrzymają świadczenia, nawet jeśli dłużnik w przyszłości będzie miał trudności finansowe. Mechanizm ten nie dotyczy jednak każdej sytuacji – musi istnieć możliwość zajęcia majątku dłużnika.
Z czego można prowadzić egzekucję
Środki na przyszłe alimenty można egzekwować przede wszystkim z majątku dłużnika, który nadaje się do zajęcia, czyli:
- nieruchomości,
- ruchomości,
- rachunki bankowe dłużnika, z wyłączeniem tych środków, które są chronione przez przepisy, np. niektórych świadczeń socjalnych,
- wierzytelności, które przysługują dłużnikowi wobec innych podmiotów.
Z czego nie można prowadzić egzekucji
Nie jest natomiast możliwe egzekwowanie przyszłych alimentów bezpośrednio z wynagrodzenia za pracę oraz z wierzytelności dotyczących świadczeń bieżących (np. emerytury czy stałej umowy zlecenia).
Jak przebiega podział środków
Podczas egzekucji komornik działa według określonej kolejności. Najpierw pokrywa koszty prowadzonego postępowania, następnie zaspokaja bieżące należności alimentacyjne. Dopiero później środki mogą być przeznaczone na przyszłe alimenty – w wysokości odpowiadającej minimalnemu wynagrodzeniu rocznie na każdego uprawnionego.
Komornik umieści środki na specjalnym rachunku depozytowym Ministra Finansów, który pełni funkcję zabezpieczenia przyszłych świadczeń. Dzięki temu pieniądze są bezpieczne i w razie potrzeby mogą zostać wykorzystane na zaspokojenie alimentów niewymagalnych.
Znaczenie regulacji
Obowiązujące już jakiś czas przepisy znacząco zwiększają bezpieczeństwo osób uprawnionych do alimentów. Dotychczas w wielu przypadkach dłużnik mógł unikać obowiązku płacenia,
a uprawnieni musieli czekać, aż świadczenia staną się wymagalne. Teraz komornik może zabezpieczyć środki z wyprzedzeniem, co zmniejsza ryzyko, że w przyszłości nie będzie możliwości ich uzyskania.
Podsumowanie
Egzekucja alimentów niewymagalnych to istotny krok w ochronie osób uprawnionych do alimentów. Umożliwia zabezpieczenie przyszłych świadczeń, zwiększa pewność ich wypłaty i zmniejsza ryzyko uchylania się od obowiązku przez dłużnika. Choć mechanizm ten nie działa automatycznie i podlega ograniczeniom praktycznym, stanowi ważne narzędzie w procesie egzekwowania alimentów i pozwala na lepsze planowanie zabezpieczenia środków dla uprawnionych. Wzbudza też jednak wiele pytań i kontrowersji. Podnoszone są też zarzuty niekonstytucyjności i uprzywilejowania wierzycieli alimentacyjnych. Nie zmienia to faktu, że daje szansę wielu rodzinom na ciągłość wypłaty świadczeń.
Źródło:
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego.
- https://luczyszyn.komornik.pl/egzekucja-alimentow-niewymagalnych/